1916-1941 : De eerste 25 jaar van de CHORALE Cœcilia in drie vensters

EERSTE VENSTER : De beginjaren van deCHORALE: een gemengd koor met een aanloop ?

 Het is (algemeen) bekend dat het gemengd koor Chorale Caecilia eind 1915 werd opgericht als voortzetting van een caritatief dameskoor (Pro Christo) waarvan de wortels al teruggingen tot ca 1844 (Constance Teichmann). Deze Chorale zette aanvankelijk dit goede werk verder en hield het tot begin 1920 uitsluitend bij uitvoering van a capella werk op benefietoptredens. Minder duidelijk is waar en wanneer de mannelijke uitbreiding zich in de beginjaren heeft ontwikkeld. Een wandeling door de programmabrochures van de optredens in 1916-1919 geeft een genuanceerd beeld van de fundamentele ombouw van dames- naar gemengd koor.

Het allereerste optreden van de nieuwe “Chorale Caecilia” op 27 februari 1916, met  o.a. al vierstemmig repertoire, werd gebracht door haar “Vrouwenafdeeling”.

Lodewijk De Vocht Fonds

Dit doet ons onmiddellijk veronderstellen dat er daarnaast uiteraard ook een ‘Mannenafdeeling’ moet geweest zijn. En inderdaad staat er in de volgende optredens regelmatig werk op het programma voor gemengd koor, echter … als uitvoerders vermeldt men daarbij dan  “‘de CHORALE Caecilia’ met de welwillende medewerking van een mannenkoor”.  Ook op het programmablaadjes van de viering - in intieme kring - van 1 jaar Chorale (het allereerste koorfeest a.h.w.) op 29 januari 1917 vindt men alleen vrouwelijke uitvoerders terug bij de gelegenheidsoptredens! (iedere huidig koorlid mag zich desondanks aangesproken voelen om zelf ook een muzikale bijdrage te leveren op het volgende koorfeest in 2026).

Het was alvast bij de stichting van Chorale Caecilia vooropgezet dat er enerzijds een Damenafdeling zou komen (die, naast concertoptredens,  ook beschikbaar zou zijn om diensten op te luisteren in bepaalde kloosterkerken) en daarnaast een Heerenafdeling (die o.m. dan op de grote kerkelijke feestdagen de Zangkapel van de Onze Lieve Vrouwekerk – huidige kathedraal – zou versterken). Dit alles steeds onder de leiding van de Meester.

Het is pas bijna drie jaar later, op 18 december 1918, bij een muziekuitvoering als huldebetoon aan “de Weledele Jufvrouw M.E. Belpaire”, dat er in de programmabrochure een duidelijke verwijzing komt naar de medewerking van een gemengd koor der “CHORALE CAECILIA”. Komt onze herdenking van 110 jaar jong dan te vroeg?

Stad Antwerpen – Collectie Letterenhuis – Archief Chorale Caecilia – programma 18 december 1918

Concluderend : ofwel dienden de ‘mannen’ van de Chorale telkens overgehaald te worden om toch maar welwillend mee te werken (grapje)…  ofwel was er sowieso in het begin nog geen heerenafdeeling en (verdere persoonlijke hypothese) werd voor de ‘gemengde’ optredens tot ca eind 1918 beroep gedaan op een gelegenheidskoor van mannelijke Choralezangers in spe en leden van de Zangkapel. Effectief wordt er pas na bijna drie jaar werking een spoor op papier teruggevonden van een uitvoering door een gemengd koor “Chorale Caecilia”.

Stad Antwerpen – Collectie Letterenhuis – Archief Chorale Caecilia – Concertprogramma Beethovenfestival 1921

Ook het ledenaantal ging van 1916 tot 1920 crescendo. Waar het allereerste optreden van 1916  gebracht werd door 10 sopranen en 10 alten, kan men op de afbeelding van het eerste niet-caritatieve optreden (op 9 augustus 1920, in de tuin van het Museum Plantin Moretus)  al een tamelijke falanx koorleden ontwaren : ca 30 vrouwen én 30 mannen.

Waar de eerste jaren polyfonie en Vlaamse liedkunst de hoofdmoot vormden, brengt 1921 een kantelmoment. De deelname aan een Beethovenfestival ingericht door de Stad Antwerpen levert voor de dapperen van het eerste uur de eerste symfonische ervaring. Drie Beethovenconcerten, met als apotheose de Missa Solemnis: een krachttoer voor een koor dat net 5 jaar bestaat!

Het vervolg van deze boeiende uiteenzetting lees je in de volgende posts!