Voorvechter van Nieuwe Muziek

DERDE venster : De Vocht en zijn CHORALE als voorvechter en wegbereider van Nieuwe (Internationale) Muziek

De ‘veilig’ barokke Mattheuspassietraditie en de meer klassieke uitvoeringen vanaf 1921 met het orkest van de Nieuwe Concerten van onder meer andere Haydns, Beethovens en Bachs, verbloemt enigszins het revolutionaire en open minded karakter van deze concertreeksen en de jonge(re) De Vocht. In een periode die liep van 1924 (parallel met de eerste Mattheuspassie) tot 1934 (einde van de Maatschappij der Nieuwe Concerten) heeft men met deze constellatie heel wat nieuw werk gebracht en zelfs gecreëerd.

Namen die nu vertrouwd klinken (misschien al oubollig) zoals Ryelandt, Honegger, Milhaud waren toen ‘hot’ en de ‘Kultuur’ (wat zou Paul Van Ostaeyen al niet typografisch kunnen uitrichten met dit ene woord) zocht in het interbellum volop nieuwe en onbetreden wegen. Alhoewel de term ‘cross-over’ toen waarschijnlijk nog niet was bedacht, was dit destijds naar ik aanvoel, de adrenaline in de kunst.

De Vocht surfte volop mee op deze grote golf aan vernieuwing  (denk aan gelijknamige Hokusai) en had ook heel persoonlijke banden met en feedback van de toen hedendaagse componisten.

Een tabel in een online blog is niet ideaal, maar ik bied de lezer toch dit overzicht aan ter illustratie in welk ‘modernistisch’ bad de Choralezangers toen gedompeld werden :

Uitgevoerde werken van  ‘tijdgenoten’ in de concertprogramma’s van De Vocht met zijn Chorale Caecilia 1924-1940

datum	Locatie	Werk	Gecomponeerd in/door	Bijzonderheden
In het het kader van en met het orkest van de Maatschappij der Nieuwe concerten te Antwerpen
24.11.1924 & 26.10.1925	Antwerpen Theâtre Royal	Le roi David	Arthur Honegger (1921)	Eerste uitvoering in België
06.12.1926	Antwerpen Theâtre Royal	XIIe Harpzang van Koning David (Vondel) Le Miroir de Jézus	Joseph Ryelandt (1925) André Caplet (1923)	Opgedragen aan Lodewijk de Vocht en zijn Caeciliakoor – Eerste uitvoering (creatie)
27&28.11.1927	Antwerpen	Fragmenten uit ‘Oresteia’ : II Les Choéphores III Les Eumenides (finale)	Darius Milhaud (1913-1922)	II : eerste uitvoering in België III : eerste uitvoering (creatie)
10&11.12.1927	Brussel Muntschouwburg	idem	idem
4&5.11.1928	Antwerpen TR	Judith Psalmus Hungaricus	Arthur Honegger (1925) Zoltan Kodaly (1923)	Eerste uitvoering in België
2&3.06.1928	Parijs (Grande Salle Pleyel)	L’Orestie d’Eschyle II & III	Darius Milhaud	Ook op programma requiem Mozart Ook concert met Matheuspassie
15-21.12.1928	Antwerpen	idem	idem	Plaatopnames Columbia 1e take : ondermaats resultaat
12.1928-01.1929	Antwerpen	idem	idem	Plaatopnames alles opnieuw :
04-09.1929	Antwerpen Zaal Sarteel	Judith	Arthur Honegger (1925)	Plaatopnames – gebrekkige kwaliteit door akoestiek zaal
16&17.02.1930	Antwerpen Theâtre Royal	Evocations opus 15 Psaume LXXX	Albert Roussel (1910-1912) Idem (1928)	Eerste uitvoering in België (eerder gecreëerd door Opera Parijs op 25.04.1929)
13&14.02.1932	idem	Le Cris du Monde	Arthur Honegger (1931)	Eerste uitvoering in België
13&14.03.1932	idem	Psalmensyfonie (e.a.)	Igor Strawinsky (1930)	Festival Strawinsky m.m.v. Igor Strawinsky
19&20.03.1933	idem	‘Korensymfonie’ (e.a.)	Lodewijk De Vocht (1932)	Eerste uitvoering (creatie)
18.12.1933	idem	Fragmenten uit ‘Oresteia’ : II Les Choéphores III Les Eumenides (finale)	Darius Milhaud (1913-1922)
Société Philharmonique de Bruxelles
19.02.1930	PSK Brussel (BOZAR)	Evocations opus 15 Psaume LXXX	Albert Roussel (1910-1912) Idem (1928)	Orkest Nieuwe Concerten Eerste Uitvoering te Brussel
10&11.12.1932	idem	Psalmensymfonie	Igor Strawinsky (1930)	Symfonisch Orkest Brussel
10&11.02.1934	idem	II Les Choéphores III Les Eumenides (finale) ‘Korensyfonie’	Darius Milhaud (1913-1922) Lodewijk de Vocht (1932)	Idem Eerste uitvoering in Brussel
1-3.03.1940	idem	Jeanne d’Arc au Bûcher	Arthur Honegger (1935) (premiëre 1938)	Nationaal orkest van België Eerste uitvoering in België

één der 78-toeren opnames geschonken door Frans Dubois – ca 1929 (eigen foto)

Zoals uit het overzicht blijkt maakte de Chorale tweede helft van twintiger jaren ook verscheidene plaatopnames (ook van polyfonie en liederen van Lodewijk de Vocht). Spijtig genoeg was de ronkende naam van de platenmaatschappij (Columbia) niet evenredig met de ingezette middelen voor de opname. De huidige beluistering zou dan ook wel heel wat welwillendheid vergen. Ik heb een paar maanden geleden een historische platencollectie overgemaakt aan het Felixarchief (gift van oud-dirigent Frans Dubois). Deze 78-toeren opnames zullen mettertijd gedigitaliseerd worden en op een openbaar onlineforum te beluisteren zijn. Ondertussen kan ik u ter beoordeling alvast een  YouTube link voorschotelen van een opname van het werk van Milhaud : te gebruiken na de maaltijd (en niet te kort voor het slapengaan)

https://www.youtube.com/watch?v=QWyWaFUTrog

De tsunami in de programmatie aan (voornamelijk uit Frankrijk afkomstige) nieuwe muziek nam een einde toen de maatschappij der Nieuwe Concerten ermee stopte en Lodewijk De Vocht vervolgens aangesteld werd tot bestuurder  van de Concertvereniging van het Koninklijk Vlaams Muziekconservatorium te Antwerpen. Het eerste optreden waar de Chorale daar aan meewerkte was de uitvoering van de Negende Symfonie op 6 en 7 april 1935.

De Choralezangers vertoefden vanaf nu hoofdzakelijk in het gezelschap van eerbiedwaardige componisten uit het grote koorrepertoire. Alleen Honegger moest nog wat nablijven, maar daarover een volgende keer meer.

L. De Vocht Fonds - Recensie van een Strawinskyfestival met Igor himself aan de piano op 17.03.1932

Naar best vermogen en op basis van heel wat bronnen voor u samengesteld, zonder het oogmerk de volledige Choralegeschiedenis weer te (kunnen) geven. Voor zulke ervaring kan je voor de periode tot 1968 beter op de tweedehandsmarkt op zoek gaan naar het boek ‘LODEWIJK DE VOCHT – Kroniek van een leven voor de schoonheid’ door Vincent Peeters en uitgegeven door ‘Den Gulden Engel’. Met een beetje geluk vind je het nog voor een luttele € 15.

Walter van Rijsbergen

02.2026